ХАЛДВАРГҮЙТГЭЛ ХИЙГДСЭНЭЭР БИДЭНД ЯМАР АЧ ТУСТАЙ ВЭ?
• Орчны эрүүл ахуйг сайжруулах
• Аюулгүй, цэвэр орчин бүрдүүлэх
Халдваргүйжүүлэлт
Эд зүйлсийн гадаргуу дээрх өвчин үүсгэгч бичил биетний тоог өвчин үүсгэхгүй хэмжээнд хүртэл цөөрүүлэх, устгах арга ажиллагааг хэлнэ.
Урьдчилан сэргийлэх халдваргүйтгэл:
Урьдчилан сэргийлэх халдваргүйтгэлийн зорилго нь хүний амьдарч, ажиллаж байгаа хүрээлэн буй орчинд бүх төрлийн халдварын эх үүсвэрийн дамжуулагчийн замыг таслан зогсоох зорилготой хийгддэг ажил юм.
Эцсийн халдваргүйтгэл:
Голомтын эцсийн халдваргүйтгэлийг халдварын голомтын гинжин хэлхээг таслан зогсоох, голомт дахь халдварын эх үүсвэрийг эмгэг төрүүлэгч бичил биетнийг бүрэн устгах зорилготой хийгдэх ажлыг хэлнэ.
Жилийн туршлага
ХӨРСНИЙ БОХИРДЛЫН ШАЛТГААН?
- Хог хаягдлын зохисгүй менежмент, хог хаягдлыг ил задгай зориулалтын бус гол, горхи, гуу жалга, үерийн даланд хаях.
- Хөдөө аж ахуй, газар тарилангийн зохисгүй хэрэглээ, түүнд хэрэглэгддэг химийн бодисын зохисгүй хэрэглээ.
- Химийн болон цацраг идэвхт бодис буруу хадгалалт, тээвэрлэлт.
- Үйлдвэрийн гаралтай хог хаягдал, болон аюултай болон химийн бодисын хог хаягдлыг ил задгай хаях.
- Хүний буруутай үйл ажиллагаа, агаарын бохирдол, уур амьсгалын өөрчлөлт, үер.
Улаанбаатар хотын хувьд хөрс бохирдох гол шалтгаанууд
- Хог хаягдлыг гол, горхи, гуу жалга, үерийн даланд ил задгай хаях.
- Эмнэлэгийн аюултай хог хаягдал болон химийн хог хаягдлыг зориулалтын бусаар хаях.
- Ил задгай бие засах, цэр, нус хаях.
- Үхсэн амьтны сэг зэмийг ил задгай хаях.
- Гэр хорооллын нүхэн жорлон, муу усны цооног.
ХӨРСНИЙ БОХИРДЛЫН ХЭЛБЭР
Химийн бохирдол:
Хүнд металлууд, цацраг идэвхит бодисууд, нефтийн нүүрс усууд, эрдэс бордоонууд.
Биологийн бохирдол:
Мал амьтны сэг зэм, хөдөө аж ажуй, газар тариалан, үйлдвэрийн болон ахуйн хог хаягдлууд, ойн хортон шавжтай тэмцэхэд хэрэглэдэг бактериуд.
ХАЛДВАР ДАМЖИХ ЗАМ
Ахуйн замаар халдварлах нь:
Гэр хороололд амьдардаг айл өрхүүд бие засах газар орсон гуталтайгаа гэр дотроо явах, бохир гутлаар гишгэсэн шалан дээр хүүхэд тоглох, мөлхөх байдлаар халдвар авах нөхцөл бүрддэг. Ус хадгалах савны бохирдол, ус хутгах тусгай шанагагүй байх, ус авах, хоол унд хийхдээ гараа угаахгүй байх, таггүй саваар ус зөөхөд тоос, шороо, гарын бохирдол зэргээс ус бохирдуулж халдварт өвчин дамжих эх үүсвэр болдог. Үерийн усаар дамжин нүхэн жорлонгийн бохир лаг халин урсаж тархсанаас шалтгаалан халдварт өвчин үүсгэгч дамжих эрсдэл үүсдэг байна.
Тээгч болон дамжуулагчаар дамжин халдварлах нь:
Хамгийн аймшигтай нь өвчин дамжих зам нь хүн бохир хөрснөөс ялаагаар дамжин халдвар авч болдог. Хүн төрөлхтөн ялааны хөлийг хорьж дийлэхгүй учраас хөрсний бохирдлыг багасгах нэг арга нь айл өрх иргэн бүр угаатсаа ил задгай асгахгүй байх, бохир усны цооногт асгах, эко жорлон ашиглах нь чухал юм. Бохирлогдсон хөрсөнд цусан суулга өвчин үүсгэгч нян, балнадын нян, саажилтын вирус хадгалагддаг ба халдвар дамжуулагч хачиг, нохой бөөс, бясаа, шумуул, ялаа үржих таатай орчин болдог байна. Хөрсний бохирдлоос эвгүй үнэр гарч, индол, хүхэрт устөрөгч, метан зэрэг хорт хий ялгарч агаарыг бохирдуулдаг.
ХӨРС БОХИРДСОНООР ҮҮСЭХ ХОРТ НӨЛӨӨ
Газрын доорх болон гадаргын усыг бохирдуулдаг.
Гэдэсний халдварт өвчин үүсгэнэ үүнд: цусан суулга, халдварт шар, балнад, урвах тахал гэх мэт.
Малаас хүнд дамжин халддаг боом, бруцеллёз.
Мэрэгч амьтдаас хүнд халддаг тарваган тахал, галзуу, шимэгч хорхойн халдварууд, хялгасан хорхой, цагаан хорхой, өргөн туузан хорхой, хүж хорхой үхрийн болон гахайн туузан хорхой.
Сүрьеэ, амьсгалын замын өвчин үүсгэдэг байна.
Урьдчилан сэргийлэх болон голомтын халдваргүйтгэлийн үйлчилгээ авахыг хүсвэл манай байгууллагад хандан зөвлөгөө үйлчилгээ авах боломжтой.
ХӨРСНИЙ БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛАХ ЗӨВЛӨМЖ
Хог хаягдлын зөв менежмент
- Ахуй болон үйлдвэрлэлийн хогийг ангилан ялгах
- Аюултай хог (батерей, тос, химийн бодис)–ийг тусгай цэгт өгөх
- Ил задгай хог хаях, булшлахгүй байх
Хөдөө аж ахуйн зохистой хэрэглээ
- Бордоо, пестицидийг нормын дагуу хэрэглэх
- Органик бордоо (ялзмаг) ашиглах
- Химийн бордооны хэт хэрэглээнээс зайлсхийх
Үйлдвэрлэлийн бохирдол, хог хаягдал хянах
- Хаягдал усыг цэвэрлэж байж байгальд нийлүүлэх
- Хорт бодисын алдагдлаас сэргийлэх
- Стандартын шаардлага хангасан хогийн цэг ашиглах
Ногоон байгууламж нэмэгдүүлэх
- Мод, бут тарих
- Ногоон зурвас байгуулах
- Элэгдэл, эвдрэлээс хөрсийг хамгаалах
Бохир усны зөв хэрэглээ
- Бохир усыг шууд хөрсөнд асгахгүй байх
- Ариутгах татуургатай холбогдох
- Нүхэн жорлонг стандартын дагуу барих
Хог хаягдлын ангилах, дахин боловсруулах
- Хуванцар, шил, цаасыг дахин боловсруулах
- Хог багатай хэрэглээг дэмжих
- Байгальд ээлтэй бүтээгдэхүүн хэрэглэх
Мэдээ мэдээлэл, сургалт
- Байгаль хамгаалах боловсрол олгох
- Олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх
- Сайн дурын цэвэрлэгээ зохион байгуулах
Хөрснийг нөхөн сэргээх
- Бохирдсон хөрсийг цэвэрлэх
- Биологийн аргаар сэргээх (ургамал тарих)
- Химийн бодисоор саармагжуулах